Febrilni napadi su najčešća vrsta napada kod dece mlađe od 5 godina (Randel 2011), koji se javljaju u febrilnosti koja prelazi 38°C, a koja nije povezana sa infekcijom nervnog sistema. Uzrast javljanja je 6-60 meseci, pri čemu 90% dece sa FN prvi napad dobiju do 3. godine zivota.
Incidenca u Evropi iznosi 5%, u USA 2% (Patel i sar.2015) dok je u Afričkim zemljama 8-10% (Hackett i sar.1997;Tsubai 1984).
Uzroci
Genetski faktor igra važnu ulogu jer je porodična anamneza za FK pozitivna u 30 % slučajeva (Veisani i sar.2013, Tosuna i sar.2010).
Najčešće virusne infekcije odgovorne za FK su: influenca, parainfluenca, adenovirusni i herpes virus. Upala uva uzrokovana bakterijskom infekcijom je jedan od značajnih faktora za pojavu FK.
Klinički razlikujemo 3 tipa FK:
- Jednostavne (nekomplikovane FK), 70% svih FK
- Kompleksne FK, 25%
- Febrilni Status Epilepticus (SE) oko 5% svih FK
Jednostavne FK se karakterišu: trajanjem kraćim od 15 minuta, generalizovani napadi bez fokalnih karakteristika, bez neuroloških abnormalnosti pre napada, bez ponavljanja napada u istom danu.
Kompleksne FK
Karakterišu se fokalnošću (jedan deo tela ili lica zahvaćen pri napadu), više napada u toku dana, trajanje duže od 15 minuta, prisustvo neuroloških abnormalnosti, Toddova hemipareza-slabost jedne polovine tela posle napada
Febrilni SE
Napad duži od 30 minuta ili više kraćih napada za period od 30 minuta između kojih nije došlo do oporavka stanja svesti.
Ispitivanja u dece sa FK
Kao i kod svake bolesti/stanja neophodna je iscrpna istorija bolesti i fizikalni pregled sa idejom da se otkrije uzrok febrilnosti. Nephodan je detaljni opis napada (fokalni ili generalizovani pocetak), trajanje napada, prethodne infekcije i eventualno lečenje, familijarna anamneza o epilepsiji ili FK, podaci o prethodnoj vakcinaciji i imunizacionom statusu.
Pregledom se mogu uočiti pokazatelji meningitisa kao što su: poremećeno stanje svesti, uznemirenost, pulsiranje fontanele , rigiditet vrata i pozitivni meningealni znaci.
Rutinske laboratorijske analize uključuju kompletnu krvnu sliku, CRP, elektrolite, glikemiju a shodno težini infekcije može se zatraziti i specifične lab analize.
Neuroimaging kao CT i MRI mozga nisu neophodni u slučaju jednostavnih FK ali se MRI preporučuje u slucaju atipičnih FK, pogotovu ako je neurološki nalaz fokalno izmenjen.
Lumbalna punkcija (LP) je indikovana kod manje dece jer 25% dece sa bakterijskim meningitisom kao prvi klinički znak ima FK. Da bi se izbegle sekvele bakterijskog meningitisa i reagovalo pravovremeno terapijski, neophodno je uraditi LP, posebno kod dece mlađe od 2 godine sa FK.
Terapija FK
Kontinuirana terapija FK nije indikovana. Za zaustavljanje napada koji traju duže od 3 minuta savetuje se davanje rektalnog Diazepama u dozi od 0.5mg/kg telesne mase ili Buccalnog Midazolama 2.5-10mg (vidi tabelu NHS – Maja 2026).
Radovi iz literature potvrđuju da kontinuirani tretman FK sa Phenobarbitonom i intermitentna profilaksa Diazepamamom, smanjuju procenat ponovljenih FK (Offringa i sar.2017). Ali zbog izrazenih sporednih efekata koji se javljaju kod 30% dece (sedacija, kognitivne smetnje) ne preporučuje se tretman istih. Američka Pedijatrijska Akademija je takođe protiv kontinuirane profilakse FK (Steering Committee, 2008), ali se u principu slaže sa intermitentnom prolikasom tokom febrilnosti. Preporučene su doze oralnog Diazepama u dozi od 0.3-0.33mg/kg na svakih 8 sati do max 48 sati od početka povišene temperature ili Clonazepama u dozi od 0.01mg/kg telesne mase na 12h ako Diazepam nije dostupan (Ahmadi i sar.2026).
Prognoza
Glavna briga roditelja dece sa FK je ta da li ce FK imati dalekosežne posledice na neurološki i psihomotorni razvoj deteta. Veliki broj studija potvrđuje da deca sa FK imaju uglavnom normalan neurološki i psihološki razvoj. Deca sa kompleksnim FK imaju veći rizik od pojave epilepsije u kasnijem dobu detinjstva i mladosti.
Sledeće pitanje koje roditelji postavljaju vezano je za ponovno javljanje FK. Rizik za ponovno javljanje FK imaju deca koja su FK dobila pre navršavanja 1. godine života, ona sa napadom dužim od 5 minuta, deca sa pozitivnom familijarnom istorijom za FK, i deca sa nižim Hemoglobinom ispod 11 gm/dl (Aadinadh i sar.2026).
Primena Midazolama u zavisnosti od uzrasta
Buccal midazolam in paediatrics v3.0: Updated 05/2026 Ratified by Nottingham APC
Postoji oblik Midazolama od 5mg/ml (Buccolam®) ili 10mg/ml (Epistatus®).
Generalno uzevši doza je 0.3-0.5mg/kg a maximalna pojedinačna doza je 10mg. Detalji o doziranju nalaze se u tabeli ispod.
| Uzrast | Doza Bukalnog Midazolama (1.i 2.doza) |
| 0-2 meseca (isključivo u bolnici) | 0.3mg/kg -max 2.5mg po dozi |
| 3-6 meseci (isključivo u bolnici) | 2.5mg |
| 7meeci-1 godina | 2.5mg |
| 1-4 godine | 5mg |
| 5-9 godina | 7.5mg |
| 10-17 godina | 10mg |
Literatura:
- Aadinah MJ, Bountra A and Anand P. Predictor of recurrence of febrile seizures: a prospective cochort study from a tertiary care centre. Int J Contemp Pediatr. 2026 Jun;13(6):899-906
- Ahmadi S, Mosaed N et al. Recurrence of febrile convulsion in children treated with intermittent Benzodiazepins: a retrospective study investigating predisposing factors. BMC Pediatr 2026 Apr 30;26:610. doi: 10.1186/s12887-026-06742-5
- Hackett R, Hackett L, Bhakta P. Febrile seizures in a south Indian district: incidence and associations. Dev Med Child Neurol. 1997;39(6):380–384.
- Offringa M, Newton R, Cozijnsen MA, et al. Prophylactic drug management for febrile seizures in children. Cochrane Database Syst Rev. 2017;2(2):1–84.
- Patel N, Ram D, Swiderska N, et al. Febrile seizures. BMJ. 2015;351:h4240.
- Randel A. AAP updates guidelines for evaluating simple febrile seizures in children. AmFamPhysician.2011;83(11):1348–1350.
- Steering Committee on Quality Improvement and Management, Subcommittee on Febrile Seizures American Academy of Pediatrics. Febrile seizures: clinical practice guideline for the long-term management of the child with simple febrile seizures. Pediatrics. 2008;121(6):1281–1286.
- Tosuna A, Koturoglu G,SerdarogluG,et al. Ratios of nine factors in children with recurrent febrile seizures. Pediatr Neurol. 2010;43(3):177188.
- Tsubai T. Epidemiology of febrile and afebrile convulsions in children in Japan. Neurology. 1984;34(2):175–181
- Veisani Y, Delpisheh A, Sayehmiri K. Familial history and recurrence of febrile seizures; a systemic review and meta-analysis. Iran J Pediatr. 2013;23(4):389–395
Serbian 
English